Czy dostępność cyfrową można zapewnić wtyczką?

Dostępność cyfrowa powinna być immanentną właściwością samego produktu.

Serwis musi mieć logiczną strukturę, poprawnie opisane formularze, zrozumiałe linki, odpowiedni kontrast i możliwość obsługi za pomocą klawiatury, po to, żeby prawidłowo współpracować z czytnikami ekranu i innymi technologiami asystującymi.

Wszystkich tych właściwości nie można dodać do gotowego, niedostępnego cyfrowo serwisu jedną uniwersalną wtyczką czy skryptem.

Jeżeli menu nie działa z klawiaturą — panel zmiany kolorów go nie naprawi. Jeżeli przyciski nie mają zrozumiałych etykiet — powiększenie tekstu ich nie opisze. Jeżeli dokument PDF jest skanem obrazu — dodatkowy kontrast nie sprawi, że czytnik ekranu pozna jego treść.

Dostępność musi być obecna w projekcie, kodzie, treści i procesach publikacji.

Przeglądarki oraz systemy operacyjne mają własne funkcje powiększania treści. Użytkownicy mogą dzięki nim precyzyjnie dopasować widok do swoich potrzeb — zamiast wybierać jeden z kilku rozmiarów narzuconych przez autorów strony.

Dostępny serwis prawidłowo reaguje na takie systemowe powiększenie. Treści i funkcje nie znikają, nie nachodzą na siebie ani nie wymagają przewijania poziomego. Pozostają dostępne, czytelne i możliwe do obsługi bez utraty informacji.

Zasady WCAG 2.1 AA mówią jasno: już podstawowa wersja serwisu powinna spełniać wymagania dotyczące kontrastu. Jeżeli to wymaganie jest spełnione — nie trzeba tworzyć osobnej wersji wysokokontrastowej strony lub aplikacji.

Różne ograniczenia wzroku wymagają różnych sposobów dostosowania obrazu. Nawet popularny tryb wysokiego kontrastu — żółte litery na czarnym tle — dla części osób może być mniej czytelny niż standardowa wersja serwisu.

Typowe panele dostępności wpływają przede wszystkim na sposób prezentacji strony: rozmiar tekstu, kolory, kontrast czy wyróżnienie linków. Najpoważniejsze bariery są zwykle niewidoczne dla osoby korzystającej ze wzroku i myszy. Dotyczą one znaczenia elementów w kodzie, kolejności odczytu, zarządzania fokusem klawiatury, komunikatów o błędach oraz współpracy z czytnikiem ekranu.

Wtyczka nie stworzy właściwej hierarchii nagłówków w nieprawidłowo zbudowanej treści, nie nada formularzowi logicznej struktury. Nie przygotuje właściwych tekstów alternatywnych dla fotografii, nie przygotuje napisów do filmu ani dostępnej wersji dokumentu. Może zmodyfikować powierzchnię interfejsu, ale nie zmieni jego architektury.

Największym problemem związanym z takimi rozwiązaniami jest fałszywe przekonanie, że kwestia dostępności cyfrowej została rozwiązana. Prawdziwa praca nad poprawą jakości może zostać odłożona na wieczną przyszłość, ponieważ na stronie pojawiła się rozpoznawalna ikona. Symbol troski zaczyna wtedy zastępować rzeczywistą troskę.

Zapewnianie dostępności cyfrowej polega tymczasem na usuwaniu barier, które uniemożliwiają lub utrudniają korzystanie z produktów cyfrowych osobom z niepełnosprawnościami i innymi szczególnymi potrzebami.

Użytkownicy mają różne potrzeby. Ktoś powiększa cały interfejs, ktoś zmienia kolory systemowe, a ktoś inny — używa czytnika ekranu lub sterowania głosem.

Właśnie dlatego produkt cyfrowy powinien współpracować z ustawieniami urządzenia, przeglądarki i technologiami asystującymi. Powinien respektować preferencje użytkownika i zachowywać funkcjonalność po wprowadzeniu zmian w jego środowisku — a nie zmuszać użytkownika do porzucenia własnych narzędzi i korzystania z panelu przygotowanego przez autorów serwisu.

Dostępność zaczyna się na etapie projektowania: wymaga zaplanowania logicznej architektury informacji, przewidywalnej nawigacji, czytelnej hierarchii treści oraz interakcji możliwych do zrealizowania różnymi metodami.

Następnie należy prawidłowo zaprojektować widzialną część interfejsu, a w trakcie implementacji zadbać o uzupełnienie jej kompletnym interfejsem dla technologii asystujących.

Konieczne jest także przygotowanie dostępnych treści i dokumentów — oraz weryfikacja całego produktu.

Ponieważ każdy produkt cyfrowy zmienia się w czasie — konieczne są też procedury, które pozwalają utrzymać wysoki poziom dostępności podczas aktualizacji i rozbudowy.

Tego procesu nie może zastąpić żaden pojedynczy przycisk.